Ojców
Usytuowany 23 km na północny zachód od Krakowa Ojców położony jest u bram Ojcowskiego Parku Narodowego, który leży w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i obejmuje środkową część Doliny Prądnika, dolną i środkową część doliny Sąspowskiej oraz przyległe fragmenty wierzchowiny jurajskiej.
Ojców swą atrakcyjność zawdzięcza jednak nie tylko bliskości parku, ale i własnemu wizerunkowi, w którym wyróżniają się m.in. ruiny XIV-wiecznego zamku wzniesionego na urwistej skale przez Kazimierza Wielkiego.
Nieopodal, nad nurtem potoku Prądnik znajduje się osobliwa, wybudowana w 1901 r., drewniana kapliczka św. Józefa Robotnika zwana najczęściej „Na wodzie”. Jej oryginalne usytuowanie tłumaczone jest często próbą ominięcia wydanego przez cara Mikołaja II zakazu budowania obiektów sakralnych na ziemi ojcowskiej. Najpewniej jednak kapliczka to dawne łazienki zdrojowe, przerobione w 1901 r. na obiekt sakralny. Została zbudowana w stylu szwajcarsko-ojcowskim, wieńczy ją ażurowa wieżyczka.
Uwagę we wsi zwracają także wzniesione na przełomie XIX i XX w., drewniane wille w szwajcarskim stylu. Wraz z parkiem zdrojowym z końca XIX w. przypominają one, że do 1936 r. Ojców był uzdrowiskiem.
Nieopodal wsi, w kierunku południowo-zachodnim, ok. 125 m nad dnem Doliny Sąspowskiej usytuowana jest Jaskinia Łokietka stanowiąca najpopularniejszą atrakcję OPN. Według legendy, przez ok. 6 tygodni ukrywał się w niej Władysław Łokietek uciekający przed pościgiem króla czeskiego Wacława II. Kryjówkę pomógł mu zatuszować pająk, który swoją siecią zasłonił wejście do jaskini, zmylając w ten sposób pościg. Pamiątką tego „wydarzenia” są nazwy poszczególnych części jaskini oraz prowadząca do niej brama, w której widnieje motyw pajęczej sieci.
Jaskinia jest największą wśród znanych na terenie OPN jaskiń. Jej długość wynosi 320 m. Niestety, jej szata naciekowa jest dość uboga z uwagi na zniszczenia dokonane przez człowieka już w XIX w.
Ciekawą jest także Jaskinia Ciemna położona nieco dalej na południe, prawie 65 m ponad dnem doliny Prądnika. Przed wejściem do niej oprócz zrekonstruowanego obozowiska neandertalczyków (jaskinia stanowi jedno z najcenniejszych stanowisk archeologicznych w Polsce, najstarsze, znalezione w niej ślady obecności człowieka pochodzą z okresu 120-115 tys. lat p.n.e.) mieści się platforma widokowa, z której oglądać można dolinę Prądnika i piętrzącą się w pobliżu skałę Rekawicę (Pięciopalcówkę) nazywaną tak ze względu na jej charakterystyczny kształt.
Jaskinia jest fragmentem dawnego systemu podziemnych korytarzy i komór o łącznej długości 230 m. Nie jest oświetlona, dostępna jednak do zwiedzania. W jej pobliżu, w Dolinie Prądnika wyrasta wapienna formacja skalna - Brama Krakowska będąca klasycznym przykładem skalnych bram. Dawniej prowadził tędy szlak handlowy z Krakowa na Śląsk.
Wędrując po Ojcowskim Parku Narodowym warto zatrzymać się przy Maczudze Herkulesa - skale nazywanej tak z uwagi na kształt. Znajduje się ona w Dolinie Prądnika, w pobliżu Zamku na Pieskowej Skale. Powstała ona w wyniku krasowej działalności wód i wietrzenia. Jej wysokość wynosi 25 m.
Zamek na Pieskowej Skale przyciąga uwagę wędrowców swym pięknym usytuowaniem i renesansowym wizerunkiem. Początki zamku sięgają XIV w. (pierwsza o nim informacja pochodzi z 1315 r.). W ciągu następnych stuleci był powiększany i przebudowywany. Obecnie mieści się w nim muzeum.
Tekst: Sandra Nejranowska-Białka